سرفصل باستان‌شناسی

سرفصل جغرافیای طبیعی و محیط‌زیست
تیر ۲۳, ۱۳۹۹
سرفصل نظام‌های اداری، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی
تیر ۲۳, ۱۳۹۹

تدفین انسانی به‌صورت چمپاتمه‌ای همراه با هدایای گور متعلّق به عصر آهن گوهرتپّه، بهشهر (ماهفروزی، 1385ش)

باستان‌شناسی یکی از سرفصل‌های پراهمّیّت دانشنامه است و پرداختن به ادوار مختلف پیشاتاریخی، تاریخی و اسلامی و همچنین معرّفی و تشریح بناها و آثار باستانی و تاریخی مازندران از بخش‌های مهمّ دانشنامه به‌شمار می‌آید. باتوجّه‌به فقر منابع در زمینه‌ی تحوّلات تاریخی و اجتماعی این منطقه و نظر به اینکه موضوع باستان‌شناسی برای فهم دوران پیشاتاریخی و تاریخی این منطقه از موضوعات اسنادی است، باستان‌شناسان در تألیف مقالات و مداخل این فصل دو موضوع مهم را مدّ نظر قرار دادند: یکی معرّفی کاوش‌های صورت‌گرفته در این حوزه و پرداختن به دستاوردهای مهمّ پیشاتاریخی، تاریخی و اسلامی و دیگری بررسی دقیق دوران‌ها بر مبنای دستاوردهای حاصل از کاوش‌ها. ثبت میراث و اندوخته‌های باستانی، با تکیه بر مهم‌ترین منابع مکتوب و درجه‌یک و نیز فعّالیّت‌های میدانی و یافته‌های حاصل از کاوش‌های باستان‌شناختی صورت گرفت. تحقیقات یادشده نقش مؤثّری در معرّفی مواریث مادّی و فرهنگی حوزه‌ی مورد بررسی داشته است. معرّفی میراث‌های مادّی و باستانی مازندران از دیگر موضوعاتی است که در این سرفصل به آن پرداخته شد. در این بخش، ترکیبی از فهرست موضوعی و مدخلی _ الفبایی به کار گرفته شد تا کاربران بتوانند براساس فهرست ارائه‌شده به موضوعات مورد نظر دست یابند. در این فهرست، مهم‌ترین برج‌ها، قلعه‌ها، تپّه‌ها، آتشکده‌ها، گورستان‌ها، غارها و دیگر آثار و پدیده‌های باستانی تبرستان و مازندران در قالب دوره‌ها‌ی پیش از تاریخ، تاریخی و اسلامی آمده و مداخل به شکل الفبایی‌ تبیین شده‌اند. دوره‌های مختلف باستان‌شناختی این منطقه مانند دوره‌ی پارینه‌سنگی نیز با تکیه بر معرّفی و تشریح مهم‌ترین محوّطه‌های شناسایی‌شده و کاوش‌شده‌ی این دوره توصیف و شناسانده شدند. باتوجّه‌به کاوش‌های باستان‌شناختیِ مهم‌ترین محوّطه‌های مازندران، دوره‌ی پیش از تاریخ، با تمرکز بر آغاز دوره‌ی نوسنگی تا پایان عصر آهن، مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت. در این مورد، باتوجّه‌به اهمّیّت دوره‌ها، ضمن حفظ توالی فرهنگی این منطقه، مقالاتی مربوط به دوره‌ی اشکانی، ساسانی و دوران اسلامی به رشته‌ی تحریر در آمد. برای درک بهتر دستاوردهای حاصل از پژوهش‌های صورت‌گرفته و اندوخته‌های مادّی و معنوی مازندران، موزه‌ها و سایت‌موزه‌های استان مازندران و آثار و محتوای آنها نیز معرّفی شدند. همچنین، نظر به اهمّیّت ضرب سکّه در ادوار مختلف تاریخی و تثبیت موقعیّت سیاسی و اقتصادی مازندران، نویسندگان این سرفصل، برای ارائه‌ی اسناد بیشتر و نیز قابل‌اعتناتر در دوره‌ی سلسله‌های باستانی ایران و نیز دوره‌ی شاهک‌ها، اسپهبدان و والیان دست‌نشانده‌ی خلفای بغداد تا دوره‌ی صفوی، سکّه‌های ضرب‌شده و رایج هر دوره را در تبرستان و مازندران مطالعه و بررسی کردند. در زمینه‌ی آثار باستانی و هنری، نگاره‌ها و حجّاری‌ها، کتیبه‌ها و سنگ‌نگاره‌های مهم و نقوش برجسته مطالعه و بررسی شدند تا به‌این‌ترتیب، علاوه‌بر لحاظ همه‌ی عناصر کارآمد در درک عمیق‌تر باستان‌شناسی و آثار تاریخی این منطقه، گامی هرچند کوچک در حفظ و ثبت این مواریث ارزشمند برداشته شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *