معماری بومی

هیئت علمی فرانسه در ایران
سرفصل تاریخ
تیر ۱۰, ۱۳۹۹
اقوام
تیر ۱۰, ۱۳۹۹

معماری بومی سوادکوه؛‌عکس از احمد باوند سوادکوهی

مازندران به‌دلیل ویژگی‌های آب‌وهوایی و بارش‌های فراوان، هم ازنظر کالبدی و هم از دریچه‌ی فضاسازی و مصالح و موادّ ساخت‌وساز، تمایزی آشکار با مناطق مرکزی ایران دارد. ساختمان‌های این منطقه، ازنظر سنّت‌های معماری و فرم خانه‌سازی به دو نوع کلّی قابل‌تقسیم است: ابنیه‌ی مناطق جلگه‌ای و ابنیه‌ی مناطق کوهستانی. ساختمان‌های یادشده در نوعی کلّی‌تر از طبقه‌بندی، به دو دسته‌ی سازه‌های مسکونی دائمی و سازه‌های مسکونی موقّت قابل تقسیم‌اند. پژوهشگران ما در این دانشنامه، ضمن توجّه به انواع رده‌بندی‌های مذکور، گونه‌های متفاوت این ساختمان‌ها را تشریح و کالبدشکافی کرده‌اند. بررسی و تفسیر خانه‌های کلی، خانه‌های لارده‌ای، خانه‌های ترکیبی، خانه‌های چینه‌ای (که خود به دو دسته‌ی چینه‌سنگی و چینه‌گلی قابل‌تقسیم است)، و نحوه‌ی ساخت، مواد و مصالح به‌کاررفته در آنها، پوشش دیوار و کف، در و پنجره و ویژگی‌های معماری آنها و اطّلاعاتی از این دست، مهم‌ترین مباحث این فصل است. در بررسی‌های یادشده، ساخت‌مایه‌های معماری بومی معرّفی شده است. علاوه‌بر معماری سنّتی مازندران، در مبحث معماری دوره‌ی قاجار، خانه‌های اربابی نیز که در تمایزی آشکار با نمونه‌های پیشین است، مورد توجّه و کنکاش معماران و پژوهشگران دانشنامه قرار گرفت. علاوه‌بر موارد گفته‌شده، بنای منحصربه‌فرد آیینی این منطقه، یعنی ساق‌نفار (سقّانفار) نیز بررسی و کالبدشکافی. نویسندگان این سرفصل همچنین، در فصل معماری دوره‌ی پهلوی، برخی بناهای ساخته‌شده در دوره‌‌ی رضاشاه را که با الگوبرداری از ساختمان‌های کلاسیک غرب و لحاظ معماری بومی و شرایط آب‌و‌هوایی بنا شده‌اند، مطالعه و ارزیابی کردند. این بناها، که گاه به ساختمان‌های آلمانی معروف‌اند، همچون ساختمان‌های راه‌آهن، شهرداری، شهربانی، شیلات، اداره‌ی کشاورزی و دیگر نهادهای اداری، پس از گذشت نزدیک به یک سده از تأسیس آنها، هنوز هم از استحکام نسبی برخوردار و مورد استفاده‌اند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *